Rotatie van dieet: moet je afwisselen van kattenvoer?

Rotatie DieetHoe vaak geef je een ander soort voer aan je kat? Dan bedoel ik niet alleen een andere ‘smaak’, maar echt een ander merk met een andere samenstelling.

 

Velen kattenbaasjes doen dit bijna nooit. Als de kat eenmaal iets lekker vind, dan wordt jaar in, jaar uit gegeven. Sommige merken dragen hier ook aan bij, door te adviseren dat het niet nodig is om de voeding van je kat regelmatig af te wisselen (lees: blijf loyaal aan óns merk!). Zij geven ook aan dat dit spijsverteringsproblemen of diarree kan veroorzaken.

 

En hierin hebben ze deels gelijk: vaak zie je in de kattenbak wel dat de drollen minder solide zijn of richting diarree gaan als je wat nieuws probeert.

 

Maar waarom raden we voor mensen variëteit aan, terwijl we dat voor katten niet toepassen? Is variëren met merken en smaken onzin voor katten? Of zouden we juist wel moeten afwisselen van merken en smaken?

 

Waarom we niet wisselen met voer

De producent

Sommige producenten adviseren om niet te wisselen van voeding*, omdat het kan leiden tot darm- en spijsverteringsproblemen. Diarree is het gevolg. Persoonlijk denk ik dat het verkrijgen van merkloyaliteit de grootste drijfveer hier achter is. Toch zijn er ook merken die het afwisselen juist aanmoedigen, zoals Acana. [1] In hoeverre we dus ‘gewoon doen wat de producent zegt’ laat ik daarom maar in het midden.

 

Compleet

Op vele voedingen (vooral brokken) staat “compleet”. Dit doet geloven alsof hierin alle voedingsstoffen zitten die je kat nodig heeft, van macronutriënten tot mineralen en vitaminen. Als álle bouwstenen erin zitten, doet dat vermoeden dat afwisseling niet noodzakelijk is.

 

Gemak

Ook gemak speelt een rol: één merk, één soort, één smaak. Mijn kat vind dít lekker en als het is mooi meegenomen als het ook nog eens niet te veel kost. Wat een tijd- en geldsverspilling als ik steeds opnieuw moet kijken naar andere merken (of smaken), die ze dan uiteindelijk niet wil eten…

 

De kat zelf

Sommige katten zijn ook zo kieskeurig dat ze soms niet eens ruiken aan het nieuwe voer voordat ze weglopen. Anderen zijn dapperder en proberen het, en krijgen toch diarree en moeten overgeven. Vaak wordt verzucht dat de kat zó kieskeurig is.

 

Moet je afwisselen van voer?

De hamvraag is, is het noodzakelijk om kattenvoer af te wisselen? Persoonlijk denk ik – zolang je kat gezond is – dat afwisseling van een paar merken goed is. Dit heeft een aantal redenen die van preventieve aard zijn, die ik hieronder verder zal toelichten:

  1. Compleet is steeds iets anders
  2. De levensfase bepaalt mede de behoeften
  3. Optimale gezondheid
  4. Ziekten en aandoeningen

 

Elk compleet voer is anders in hoeveelheden

Ondertussen heb ik al meer dan 300 droogvoedingen en nog eens 300 natvoeren geanalyseerd. Elke variant heeft weer andere toevoegingen, in verschillende samenstellingen, in andere hoeveelheden. Denk aan vetzuren omega 3 en 6, vitamine toevoegingen, mineralen.

 

Dat ze aan de minimum eisen voldoen, kan ik alleen maar aannemen. Voor omega 3 vetzuren EPA en DHA zijn geen minima of ratio met omega 6, terwijl ondertussen duidelijk is dat een 10:1 tot 5:1 beter lijkt te zijn. Maximum eisen zijn voor maar enkele voedingsstoffen opgesteld door het FEDIAF (overzichtsorgaan EU), dus hierin kunnen best variaties plaatsvinden.

 

Door te wisselen verminder je de kans op een tekort dat door de fabrikant niet is opgemerkt, maar ook op overschotten omdat maxima niet gesteld zijn.

 

De levensfase bepaalt de behoeften

De leeftijd (levensfase) van de kat bepaalt hoeveel behoefte hij heeft aan proteïne en calorieën.

Een kitten is nog volop in de groei. Daarvoor zijn eiwitten belangrijk, maar ook vetten – deze leveren de energie die een kitten nodig heeft.

Een gecastreerde kat heeft zo’n 25% minder calorieën nodig dan zijn intacte kattenvriendje. Het vettere kittenvoer kan bij een gecastreerde kat daardoor sneller zorgen voor overgewicht.

Senior katten (vanaf ongeveer 12 jaar) hebben weer meer eiwit nodig dan volwassen katten, omdat hun eiwit verwerkingsproces minder efficiënt wordt.

 

Aanpassen op de levensfase is dus belangrijk.

 

Persoonlijke note: Helaas maken veel diervoerproducenten hier misbruik van in hun labels. Veel kittenvoer wijkt maar minimaal af van het volwassen voer. Senior voer bevat nog altijd minder eiwitten uit angst voor nierproblemen, alhoewel dit allang ontkracht is zolang de kat gezonde nieren heeft. In Sterilised voeding wordt vet vervangen door koolhydraat, waardoor het minder caloriedicht is, maar te weinig eiwit levert. Laat je niet in de luren leggen door de marketing!

 

Optimale gezondheid

Soms zijn signalen dat je kat niet zo lekker in zijn vel zit heel subtiel. Dit hoeft zich niet direct te uiten in ziekten, alhoewel het zeker het voorstadium kan zijn.

 

De vacht, kattenbak en gedrag kan je hier veel over vertellen. Heeft je kat een doffe vacht met schilfers? Zit de vacht in ‘plukjes’? Is hij sloom of slaapt hij erg veel? Heeft hij diarree/slappe drollen of juist keiharde drollen? Heeft hij continue jeuk?

 

Allen kunnen tekenen zijn dat je kat niet zo lekker in zijn vel zit, terwijl die niet per se van de ene op de andere dag ontstaan. Daardoor vallen ze niet altijd op – helemaal niet als iets ‘altijd al zo geweest is’. Daar waar je kat op kan overleven is niet per se hetzelfde als optimale gezondheid.

 

Aandoeningen en ziekten voorkomen

Ook kan te weinig van één ding leiden tot ziekten. Het meest aangehaalde voorbeeld is toen taurine nog niet bekend was in de jaren ’70 en katten overleden aan hartfalen door taurine tekort. We kunnen niet met 100% zekerheid zeggen dat dit nu niet meer gebeurt – voeding blijft ingewikkelde materie en lange termijn veiligheidsstudies worden amper tot niet gedaan.

 

Voedsel allergieën en intolerantie lijken steeds meer voor te komen bijvoorbeeld. Een overmatige hoeveelheid van bepaalde stoffen kunnen zorgen diarree, gevoelige en geïrriteerde darmen en/of jeuk als gevolg van voedsel allergieën of -intolerantie. Steeds meer katten lijken slecht te kunnen tegen kip, vis en rund; de 3 meest gebruikte eiwitten in kattenvoer en tevens de top 3 allergenen. Jarenlang hetzelfde voeren verhoogt het risico op een allergische reactie.

 

Persoonlijke note: Ik zeg hiermee niet dat alles te voorkomen is door voeding af te wisselen. Echter denk ik wel dat variatie helpt om de kans te verminderen, omdat je voorkomt dat je steeds op 1 punt drukt als het ware.

 

Waarom zijn katten kieskeurig?

Kittens leren van hun mama wat veilig en goede voeding is. Als mama het eet, dan kunnen de kittens het ook eten – en dat doen ze dan ook sneller. Dit is overlevingslessen regel 1: weet wat je kunt eten en wat niet. Daarom zijn katten er niet vaak happig op iets nieuws te proberen: als ze er ziek van worden, kan het hun dood betekenen. Dit is de reden dat ik aanbeveel kittens zo jong mogelijk te leren wat voeding is en dus vooral natvoer en/of rauw vlees aan te bieden.

 

Tevens is kieskeurigheid gewenning. Het blijkt dat hoe langer katten op droogvoer zitten, hoe moeilijker het is om ze te switchen. In een onderzoek (2) kregen kittens (tussen 9-20 week) eerst brokjes, natvoer of rauw voer. Daarna kreeg ze voor langere tijd brokjes. Hoe langer ze op brokjes zaten, hoe moeilijker de herintroductie van natvoer was. Vanaf 7 maanden brokjes was er geen verschil meer te meten tussen wat ze eerst kregen en de ‘makkelijkheid’ van natvoer herintroductie.

 

Kieskeurigheid is dus eigenlijk overleven en gewenning. Dat betekent dat jong aanleren en vasthouden de makkelijkste manier is om katten andere voeding te laten eten, zeker als het zo verschilt in samenstelling en textuur zoals droogvoer en natvoer/rauw. Toch hebben katten ook een natuurlijke interesse in nieuw voer, dus het is zeker mogelijk je kat andere voeding te laten eten!

 

Mijn kat is ziek, moet ik wisselen van voer?

Als je kat ziek is, liggen de zaken vaak wat anders. Blijven eten is voor katten erg belangrijk, omdat ze anders last kunnen krijgen van leververvetting. Toch is juist ziekte dé reden voor vele kattenbaasjes om te wisselen van voer. In sommige gevallen ben ik daar zeker voor:

 

Suikerziekte –  Bij vele katten is suikerziekte type 2 om te keren met een koolhydraatarm dieet. Het is dan mogelijk om minder of zelfs geen insuline meer te hoeven spuiten. Hoe eerder dit gestart wordt, hoe beter de prognose is.

Blaasproblemen – Nog steeds bevelen dierenartsen brokjes aan bij blaasproblemen, terwijl allang bewezen is dat vochtrijke voeding beter werkt. Er is ook urinary natvoer van de grote merken, of je kunt kiezen zelf te verzuren. Hier lees je meer over de opties.

Nierproblemen – Ook bij nieren is vochtrijke voeding heel belangrijk. Afhankelijk van hoe ver gevorderd de nieraandoening is, is het mogelijk verstandig over te gaan naar een vochtrijke voeding in plaats van brok.

Allergie – Alhoewel jeuk niet altijd door voeding komt, is een eliminatie dieet een optie. Door kip, rund en vis te vermijden (een uitdaging op zichzelf), kan het zijn dat je kat zich stukken beter gaat voelen.

 

Wanneer je niet moet wisselen

In sommige gevallen raad ik juist af om te wisselen. In die gevallen is het ‘iets eten’ beter dan de noodzaak om af te wisselen. Alvleesklierproblemen zijn hiervan een goed voorbeeld: als er iets is wat de eetlust opwekt, dan go for it.

 

Bij darmproblemen, zoals gevoelige darmen (IBD), kan wisselen een uitkomst zijn. Soms vermindert het de darmirritaties. Maar soms verergert het ook. Stabiliteit is dan belangrijker dan afwisseling.

 

Onthoud: Afwisseling moet helpen, niet meer schade doen.

 

Wisselen van kattenmerken: Hoe en wat?

Hoeveel en welke variatie is nodig?

Je kunt afwisselen in merk en smaak. Variëteit in merk zorgt voor andere samenstellingen van macronutriënten, mineralen en vitaminen. Daarom kun je ongeveer 2 tot 4 merken kiezen die je afwisselt.

De smaak is de eiwitbron die gebruikt wordt, oftewel: de vleessoort. Let daarvoor goed op de ingrediëntenlijst. Als er staat ‘met konijn’, bedoelen ze dan dat 4% van de vlees en dierlijke bijproducten konijn is, of is het echt konijn? Als je ongeveer 2 tot 4 verschillende eiwitbronnen hebt, wissel je voldoende af (ook als er kip tussenzit). Vis raad ik aan om wat minder te geven dan vleesvarianten, maar is een bron van goede omega 3 vetten en dus een zinvolle aanvulling voor af en toe.

Het is niet erg als je merken hebt die allebei dezelfde eiwitbron heeft.

 

Note: het is niet nodig om veel meer variatie aan te brengen in merk of eiwitbron. Mocht er toch een ziekte ontstaan, dan heb je minder tot geen keuze voor nieuwe merken. Zeker met het ook op allergieën is het daarom handig niet alle eiwitbronnen te proberen als je kat het nu goed doet op bijvoorbeeld kip, konijn, rund en vis.

 

Variatie aanbrengen

Het wisselen van kattenvoer kun je op verschillende manieren doen en is lang niet zo moeilijk als het klinkt. Je kunt bijvoorbeeld elke dag ’s ochtends merk A geven, ’s middags merk B en ’s avonds merk C. Ook kun je verschillende soorten mengen (50/50 aanpak). Je kunt ook elke 1-3 maanden door wisselen van merk.

 

Hoe je het precies doet is aan jou. Je kunt bovenstaande manieren ook met elkaar combineren. Het belangrijkste is dat je kat verschillende merken en smaken krijgt, zodat hij niet slechts één soort krijgt. Voor informatie voor het wisselen kun je hier meer leren, en als je je kat op natvoer wil overzetten heb ik hier meer tips verzameld.

 

Te verwachten: diarree

Er is altijd diarree te verwachten als je wisselt van voeding. Hoe langer je kat al hetzelfde eet, hoe groter de kans hierop is. Hetzelfde geldt overigens voor overgeven. Uiteraard is het nooit de bedoeling dat dit erg heftig wordt en/of lang aanhoudt. Dat gezegd hebbende, zachte drollen of milde diarree is een onderdeel van het proces, zéker als je naar meer natvoer gaat. Zolang het niet te erg wordt, kun je het een week of 2 geven. Wat ‘niet te erg is’ zul je zelf moeten beoordelen op basis van jouw kat gedrag en de kattenbak!

 

 

Conclusie: Variatie in kattenvoer is verstandig

Om problemen zoveel mogelijk voor te zijn, is het afwisselen van kattenvoeding zeker aan te raden. Het middelt mogelijke tekorten en overschotten van voedingsstoffen uit, je kunt de voeding aanpassen op de levensfase van je kat, je richt je meer op de optimale gezondheid van je kat en je vermindert de kans op ziekten. Bij voerwisseling is enige reactie, zoals diarree, te verwachten en normaal.

 

Tevens is het wisselen belangrijk, zodat je kat minder kieskeurig wordt. Hierdoor blijft wisselen mogelijk, ook als er sprake is van ziekte en andere voeding noodzakelijk wordt.

 

Lees verder: Hoe wissel je van kattenvoer?

Pootje PurrfectCat

Bronnen

*Royal Canin: Wanneer schakel je over op een andere voeding?

  1. Acana (FAQ): What is rotation feeding?
  2. Hamper (en anderen, 2012): Effects of early experience on food acceptance in a colony of adult research cats: A preliminary study
    1. Samenvatting: Healthy Pets
Vond je dit artikel interessant?
Meld je dan aan voor meer tips en de nieuwste blogs.
Plus de download "In 4 stappen kattenvoer beoordelen".

*Geen spam!

Wist je dat... Je kunt PurrfectCat ook volgen op Facebook!

4 reacties:

  1. Ik wissel elke 2 dagen van smaak en soms dus dan ook van merk natvoer. Ik merk wel dat hij voorkeur heeft voor bepaalde smaken, maar hij laat het echt niet staan ! Qua brokken is dat een heel ander verhaal. Ook al meng ik de nieuwe brokken door de oude, hij weet deze er gewoon uit te vissen en te laten liggen.

  2. Mijn katten zijn nog jong (ca 1 jaar) en ik merk dat als ze een tijdje dezelfde variant hebben dat ze minder goed gaan eten. Terwijl ze er eerst dol op waren geven ze nu de voorkeur aan andere variant van dezelfde fabrikant die ik erdoor meng en soms alleen die geef. Ik ben nu voor het eerst ook een ander merk aan het introduceren (Canagan ipv Arden Grange) en ik ben het door de ervaring helemaal met dit artikel eens, rotatie is aan te bevelen.

    • Katten hebben net zoals wij last van monotoon eten. Helaas promoten dierfabrikanten ‘blijf bij één merk om darm upset te voorkomen’, maar juist door continu 1 merk te geven kan de darm slecht gaan reageren, wat kan leiden tot IBD en allergieën. Hopelijk bevalt de Cangan voor je katjes 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *