Het gevaar van de urine verzurende stof DL-methionine in kattenvoer

Zieke katIk lees veel kattenvoer labels voor het analyseren van kattenvoer. Meer dan eens kom ik ‘DL-methionine’ tegen. Niet alleen in prescription diets (zoals blaasgruis diëten), maar ook in gewoon kattenvoer.

 

Ik vroeg me af: Wat is DL-methionine eigenlijk? En waarom zit het zo vaak in kattenvoer? Is het een gevaar voor onze katten?

 

Wat is DL-methionine?

Methionine is een essentieel aminozuur voor de kat. Dit betekent dat het in het dieet moet zitten. Van nature zit L-methionine in vlees en vis, maar ook in groene groenten (zoals broccoli, groene erwten, spruitjes, spinazie) (1).

 

Het wordt onder andere gebruikt om taurine, cysteïne en carnitine bruikbaar te maken voor het lichaam. Ook zorgt het ervoor dat selenium en zink opneembaar zijn voor het lichaam.

 

DL-methionine is hiervan de synthetische versie, oftewel mensgemaakt.

 

Waarom wordt DL-methionine in kattenvoer gebruikt?

#1 Ter aanvulling van methionine

Aangezien methionine een essentieel aminozuur is voor de kat, zijn er richtlijnen opgesteld voor minima. Zo wordt ervoor gezorgd dat je kat hiervan genoeg binnenkrijgt (2).

 

Dit lijkt me een goede reden. Echter kan er ook gekozen worden voor een variant met meer vlees (liever geen vis), zodat dit er van nature inzit.

 

#2 Urine minder sterk laten ruiken

DL-methionine bindt zich aan ammoniak. Daardoor ruikt de urine minder sterk (het stinkt minder) (3). Echter kan deze geur je juist vertellen dat er iets mis is: een ammoniak lucht kan duiden op een bacteriële infectie (4).

 

Bovendien zorgt water er ook voor dat urine minder stinkt (5) en heeft een geen rare bijwerkingen. Helaas bevatten brokjes amper water.

 

#3 Om de urine te verzuren: tegen struviet

Wanneer katten een op planten gebaseerd voer krijgen, beginnen de nieren urine te produceren met een pH waarde van 7.0 of meer (6). Droogvoer, waarbij een groot deel plantaardig is, heeft daarom ook 2 à 3 keer zoveel verzurende stoffen nodig dan natvoer (7). Boven een pH van 6.9 stijgt de kans op struviet aanmerkelijk, terwijl struviet zich niet vorm als de pH waarde lager dan 6.1 is (7).

 

Om te voorkomen dat de pH waarde zo ver stijgt, worden urine verzurende stoffen toegevoegd. Dit gebeurt in zowel speciaal blaasgruis voer als ook in regulier (‘alledaags’) voer ter preventie.

 

Is DL-methionine slecht voor je kat?

Zoals met alle voedingsmiddelen is een eenduidig antwoord niet te geven. In sommige gevallen helpt het een kat enorm om de pH waarde van de urine naar beneden te brengen of op peil te houden.

 

Maar…

 

De bijwerkingen van DL-methionine zijn ook niet mis. Zowel op korte als lange termijn kunnen er gezondheidsproblemen opspelen die de dierenartskosten flink kunnen opdrijven.

 

Overgeven

Overgeven is één van de bijwerkingen van DL-methionine. Uiteraard is dit een algemene bijwerking dat bij veel gezondheidsproblemen een rol kan spelen.

 

Echter vraag ik me af in hoeverre wij onterecht denken dat het overgeven ‘normaal’ is, terwijl dit eigenlijk getriggerd wordt door de DL-methionine. Vooral bij brokjes komt overgeven nog wel eens voor.

 

Naast dat veel en/of vaak overgeven op zichzelf niet erg goed is voor het lichaam, kan het leiden tot kaliumtekorten. Vervolgens wordt het lichaam weer basischer (minder zuur), maar krijgen de nieren ook een seintje meer kalium uit te plassen. Dit kan leiden tot hypokaliëmie: een tekort van kalium in het bloed (8).

 

Diarree en verlies van eetlust

Naast overgeven worden ook diarree en een verlies van eetlust genoemd. Dit zijn uiteraard ook algemene bijwerkingen die veel verschillende oorzaken kunnen hebben.

 

Heinz bloedarmoede (‘Heinz body anemia’)

In één adem naast overgeven, diarree en eetlust verlies wordt ook Heinz bloedarmoede genoemd. Hierbij worden rode bloedcellen vernietigd. Uien kunnen ditzelfde effect hebben op je kat, net zoals te veel vitamine K3 (9). Symptomen zijn lethargie, slapheid, bleek tandvlees, moeizame ademhaling en hartruis (10).

 

Dit kan al optreden bij 0,5 methionine per kilo op korte termijn (11), terwijl 0,5 gram de aanbevolen hoeveelheid per dag is (3).

 

Behandelen is erg lastig en daarom is het belangrijk zoveel mogelijk de ziekmakers te vermijden. Dit is nog een reden om dit niet in regulier voer te dulden.

 

Een te zure urine: Oxalaat stenen

Struviet was altijd de nummer 1 kristal in de urine van katten. Toen diervoeders doorkregen dat hoog koolhydraten voer hieraan bijdraagt, voegden zij urine verzuurders zoals DL-methionine toe (12).

 

Helaas heeft dit tot gevolg dat de urine te zuur kan worden. Dit werkt oxalaat stenen in de hand. In 1981 was nog 78% struviet en 1% oxalaat; tegen midden jaren ’90 was nog maar 43% struviet de oxalaat gestegen naar 43% (7). Velen wijten dit aan de urine verzurende stoffen in het reguliere voer (als preventief gebruik).

 

Het probleem is dat struviet met een dieet opgelost kan worden, maar oxalaat operatief verwijderd moet worden. Dat kost je niet alleen extra geld, maar is ook stressvoller voor je kat. Bovendien kunnen kristallen zich zowel vormen in de blaas als (nog erger) in de nieren, waarbij die laatste veel moeilijker te bereiken zijn (12).

 

Helaas weten veel diervoeders niet wat hun voer doet op het gebied van urine pH. Echter denk ik dat als er preventief urine verzurend voer wordt gegeven en/of een blaasgruis dieet (zoals Royal Canin s/o) dit op lange termijn tot serieuze problemen kan leiden. Helemaal als je dit doet zonder de urine regelmatig te checken.

 

Nierfalen, kaliumtekort (hypokaliëmie) en metabolische acidose

Deze drie dingen beïnvloeden en versterken elkaar (13). De urine verzurende stoffen in het voer kunnen dit aanzetten tot een negatieve spiraal.

 

Acidose

Zo wordt de zuurtegraad van het lichaam beïnvloedt door voedsel met veel zuur: deze wordt zuurder (acidose) (14). Dit wordt gemeten in het bloed. Normaal heeft dit een pH van 7.4, maar bij acidose is dit 7.35 (15). Dit kleine verschil kan gevolgen hebben voor het hele lichaam.

 

Want omdat er meer zuren zijn, moeten de nieren harder werken om dit uit te scheiden. Deze extra belasting kan de nieren uitputten en leiden tot nierfalen. Gelukkig kunnen nieren heel wat aan, maar daardoor is dit ook moeilijk op te merken (16).

 

Ook kan acidose zorgen voor mineraal onbalans, waaronder een tekort aan kalium (hypokaliëmie). Andersom kan dit overigens ook: het kaliumtekort vergroot de kans op metabolisch acidose (17).

 

Nierfalen

Metabolische acidose betekent dat de verzuring van het lichaam veroorzaakt wordt door nierfalen. Dit betekent dat de nieren de zuren niet snel genoeg meer kan afvoeren.

 

Het nierfalen kan allerlei oorzaken hebben, waaronder urine verzurende ingrediënten. Dit kan uiteenlopen van DL-methionine, maar ook organische zuren van planten.

 

Verder kunnen planten (granen en dergelijke) ook de uitscheiding van ammoniak vergroten, waardoor de nieren onnodig belast worden.

 

Speciaal blaasgruis voer (waarin vaak urine verzurende stoffen zitten) is daarnaast vaak laag in magnesium, wat juist nierproblemen in de hand kan werken (18).

 

Kaliumtekort

Nierfalen is op zijn beurt weer de belangrijkste oorzaak van kaliumtekort (op de tweede plek staat vaak en veel overgeven) (19). Omdat ze niet meer zo goed werken, verliezen de nieren veel voedingsstoffen in de urine. Dit is niet alleen voor kalium een probleem, maar ook voor calcium.

 

Het kaliumtekort kan ook ontstaan omdat het voer (te) laag in kalium is, iets wat in blaasgruis voer soms het geval is.

 

Kalium is een belangrijke elektrolyt die een rol in de spieraansturing. Zware tekorten kunnen leiden tot moeilijk kunnen lopen, moeilijk ademen en hartfalen. Tevens heeft dit een effect op de nieren (8).

 

Alternatieven: DL-methionine is niet de enige verzurende stof

DL-methionine is niet de enige verzurende stof. Andere synthetische toevoegingen (20) (die weer hun eigen risico’s hebben) zijn:

  • Ammonium chloride
  • Calciumsulfaat
  • Calciumchloride fosforzuur
  • Natrium-bi-sulfaat

 

cranberryJe kunt ook kiezen voor een meer natuurlijk manier van verzuren, met bijvoorbeeld:

  • Cranberries en bosbessen
  • Vlees en dierlijk vet
  • Troebele appelazijn
  • Ascorbinezuur (vitamine C)
  • Maisglutenmeel

 

Nu zou ik maisglutenmeel niet aanraden omdat het een minder verteerbare proteïne is en bewerkt, maar het is mogelijk. Vitamine C is ook niet zonder gevaar, omdat dit door katten zelf wordt aangemaakt – extra kan dit proces verstoren. Wil je dit toch gebruiken, zorg dat dat het geschikt is voor katten.

Cranberries verzuren wel, maar vaak niet zo goed als gedacht. De troebele appelazijn verzuurt beter, maar het kan wel een klus zijn om je kat de te laten eten.

 

Conclusie: Let op wat je (preventief) voert

DL-methionine is niet de duivel. Het kan helpen de pH waarde van de urine sneller naar beneden te brengen, zodat je kat sneller van de pijn af is. Dit is heel belangrijk. Bovendien maken we ons er ook niet druk over als er cranberries of vlees in het voer zit.

 

Echter heeft DL-methionine in kattenvoer een aantal grote risico’s:

  • Het is een oplossing voor een probleem die diervoeders creëren, namelijk graan/plant rijk kattenvoer.
  • Het blijkt helemaal niet zo goed te werken om struviet te voorkomen. Het verzuurd niet altijd voldoende om de alkaliserende effect van planten op te heffen. Veel diervoeders weten ook niet wat hun voer doet voor de urine pH waarde.
  • Je weet niet of jouw kat een goede of juist al lage pH waarde heeft, waardoor het juist oxalaat in de hand werkt.
  • Je kunt het niet zelfs doseren, waardoor (onbedoelde) overdosering voorkomt.
  • Het heeft ernstige bijwerkingen, maar die zijn soms lastig te linken aan DL-methionine

 

Als je kat dus gewoon gezond is (een goede urine pH heeft), is vers vlees de beste methode om je katje gezond te houden. Daarmee verklein je ook de kans op blaasgruis (en nierproblemen). Een goede natvoer is een alternatief. Hierin zitten de dierlijke eiwitten en het vocht dat katten nodig hebben om gezond te blijven. Alleen in sommige gevallen is het dan nodig om extra te verzuren. Op korte termijn zou je kunnen kiezen voor DL-methionine, maar voor lange termijn zou ik gaan voor een meer natuurlijke optie. Want die hebben een stuk minder bijwerkingen dan DL-methionine.

Pootje PurrfectCat

 

Bronnen

  1. Wikipedia: Methionine
  2. Truth about pet food: What is DL-methionine?
  3. Pets Place: Methionine for dogs and cats
  4. Dierenkliniek Maaspoort: Urine onderzoek
  5. HealtLine: Why does urine smell?
  6. Feline Nutrition (Dr. Díaz): Urine pH, why it matters
  7. Max’s House: Feline Nutrition Aanbevolen
  8. Medical Dictionary: Hypokalemia
  9. College of Veterinary Medicine: Heinz body anemia
  10. Dr. Foster en Dr. Smith: Methionine (PDF)
  11. Meade en anderen (1987): Methionine toxicosis in cats
  12. FNAE: Idiopathic diseases (Urinary Tract Problems / Feline Urologic Syndrome)
  13. Blakkatz Cattery: Natural Diet (Renal Failure and Urinary Tract Disease)
  14. WebMD: What is metabolic acidosis?
  15. HealthLine: Acidosis
  16. Dierenkliniek Zuiderkaag: Nierproblemen bij de kat
  17. Feline CRF: Potassium imbalances Aanbevolen website over nierfalen
  18. Feline Nutrition (Dr. Katz): Feeding for Urinary and Kidney Health
  19. VCA hospitals: Hypokalemia or low potassium Levels in Cats
  20. Wikipedia: Feline urinary tract disease
Vond je dit artikel interessant?
Meld je dan aan voor meer tips en de nieuwste blogs.
Plus de download "In 4 stappen kattenvoer beoordelen".

*Geen spam!

Wist je dat... Je kunt PurrfectCat ook volgen op Facebook!

4 reacties:

  1. Beste,

    Wat zou u aanraden voor een kat die al een tijdje vers vlees eet maar toch geregeld last heeft van struviet? Ik wilde het aanvullen met urologist supplementen (om te verzuren) en niet weer terug naar het droogvoer om eerlijk te zijn.
    Is dit juist?
    En dan zelf dmv ph strips de waarde meten? Ben erg benieuwd naar tips.
    Dank!

    • Hoi Fatimah,

      Bij vers vlees zijn er diverse opties. Urologist is daarvan eentje (en beveel ik zelf ook aan). Andere gebruiken ook appelcider azijn en vitamine C, welke bij sommige katten lijken te werken. Je kunt ook eens het verhaal van Amon lezen, dit is de kat van Kim die ze op rauwe voeding en supplementen weer naar een redelijk stabiele situatie heeft gekregen zónder herhalingen van gruis (zie hier deel 1 en deel 2.

      Ik raad altijd aan zelf de pH te meten, welke voeding of supplementen je ook gebruikt. Zo heb je een indicatie of het de goede kant op gaat en of het niet doorslaat. Handig is om dit bij te houden (in een schriftje of digitaal) met aantekeningen over hoeveel en wat hij gegeten heeft, en eventueel andere zaken zoals kattenbak analyses. Zo kun je voor jouw kat specifieker in beeld brengen wat leidt tot spikes in de pH en wat zorgt voor stabiliteit.

      Ik heb ook een serie over blaasgruis bij katten, inclusief meer info over urine pH. Hier vind je de hele serie.

      Je kunt ook de porties verkleinen door het over 3 tot 5 maaltijden te verdelen (lijkend op een muis van 20 gram). Door kleinere porties vermindert je de post alkaline tide – dit betekent simpelweg dat na een grotere maaltijd de urine pH meer stijgt en bij kleinere maaltijden de urine pH minder stijgt.

      Ook kun je een eetlepel of 2-3 toevoegen aan KVV tot een soort soep (zolang je kat het eet, begin met eerst 1 theelepel en voer het op). Hierdoor krijgt je kat meer vocht binnen, moet hij meer plassen, worden mineralen vaker afgevoerd en daardoor is de kans kleiner op gruisvorming.

      Bevat je KVV ook een premix? In sommige gevallen kan dit ook leiden tot terugkomend gruis. Even een puntje van aandacht dus.

      Hopelijk kun je hier verder mee.

  2. Ik ben van plan om natvoer van Eukanuba te proberen (Urinary Struvite). Hier zit idd geen Methionine in maar ik vraag me af welke stof in de samenstelling dan urineverzurend werkt?

    Dit is de samenstelling:
    BLIKVOEDING:
    Kippenlever, kip, rijst, zeevis, kippenmeel, gedroogde hele eieren, gedroogde bietenpulp, calciumcarbonaat, visolie, kaliumchloride, biergist, tricalcium fosfaat, natriumchloride.

    Dank!

    • Hoi Ivy,

      Dat is een goede vraag waarop ik helaas zo geen antwoord heb. Ik heb ze een mail gestuurd, ik kom hierop terug als ik antwoord heb!

      Groetjes,
      Marilyn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *